অসমৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্তৰ ডিব্ৰুগড়ৰ খলিহামাৰী গাঁৱত ১৯১৫ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত দলবীৰ সিং লোহাৰৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল চাহ বাগিচাৰ কৰ্মচাৰী অনন্ত ৰাম সিং লোহাৰ আৰু মাতৃ দশমী দত্ত লোহাৰ। বৰ অসম নিৰ্মাণত প্ৰতিটো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ অৱদান আছে, কিন্তু ইতিহাস সদায় পৰাক্ৰমীসকলে লিখে আৰু তাত প্ৰায়েই হেৰাই যায় আনৰ অৱদান। লিখনি আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এটা প্ৰশ্ন কৰিবলগীয়া হয় যে শ্বহীদ দয়াল দাস পাণিকা দেৱৰ বিষয়ে আমি কিমান জনে জানো? শান্তি, বিশ্বাস আৰু সমৰ্থনৰ ভাৱনা তাতহে থাকে য’ত এজনে আনজনৰ ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি আৰু ইতিহাস সংৰক্ষণ কৰে, কিন্তু তেনে কাম আচলতে হৈছে নে?
দলবীৰ সিং লোহাৰে শিক্ষা জীৱনৰ পাতনি মেলাৰ মাত্ৰ পাঁচ বছৰ মান পিছতেই দেশত স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সংগ্ৰাম আৰম্ভ হৈছিল। ১৯২১ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ উপস্থিতিত অনুষ্ঠিত বিদেশী বস্ত্ৰ দহন কাৰ্যসূচীত হাতত কংগ্ৰেছ পতাকা লৈ ঠিয় হোৱা এই সাতবছৰীয়া লোহাৰে সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। সাত বছৰ বয়সতে দেশপ্ৰেমৰ প্ৰমাণ দিয়া লোহাৰ পাছলৈ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত জাতীয় সংগ্ৰামী হিচাপে পৰিচিত হয়। ১৯৩০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা অসহযোগ আন্দোলনত তেওঁ সক্ৰিয় ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু তাৰ পিছতে তেওঁৰ ওপৰত ব্ৰিটিছে গোচৰ জাপি দিছিল। কিশোৰ অৱস্থাতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৩০ চনৰ ১৩ অক্টোবৰৰ পৰা ১৯৩১ চনৰ ১২ জানুৱাৰীলৈকে তেওঁ তিনি মাহৰ কাৰাদণ্ড ভোগ কৰে। একেদৰে ১৯৪১ চনত ব্ৰিটিছ আইন উলংঘা কৰাৰ বাবে তেওঁক দুবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিয়া হয়। ইয়াৰ পিছত ১৯৪২ চনৰ ২২ অক্টোবৰত তিনি মাহৰ বাবে সশ্ৰম কাৰাবাস আৰু ১৯৪৩ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত গোৱালপাৰাত পুনৰ ছমাহৰ বাবে সশ্ৰম কাৰাবাসৰ দণ্ড দিয়া হয়।
ৰাজনীতিৰ পথাৰখনতো তেওঁ আছিল সমানেই উজ্বল। ১৯৪৬ চনত অনুষ্ঠিত অসম বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁক এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধি হিচাপে কংগ্ৰেছ দলৰ পৰা প্ৰাৰ্থীত্ব প্ৰদান কৰা হয় আৰু তেওঁ বিজয়ী হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৫২ চনৰ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচনতো তেওঁ অসম বিধানসভাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। এগৰাকী ৰাজনেতা হ’লেও তেওঁ নিজকে সদায় এজন শ্ৰমিক হিচাপে পৰিচয় দি ভাল পাইছিল। তেওঁ স্পষ্টকৈ কৈছিল যে সমগ্ৰ দেশৰ শ্ৰমিক আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ লোকসকলক মাত্ৰ নিৰ্বাচনৰ সময়ত মনত পেলালে নহ’ব, তেওঁলোকৰ অভাৱ-অসুবিধা দূৰ কৰাত আমি কাম কৰিব লাগিব, নহ’লে ৰাজভোগ বেছি দিন নাচলিব।
এজন নিষ্ঠাবান নেতা হিচাপে তেওঁ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ট্ৰেড ইউনিয়নৰ অসম শাখাৰ উপ-সভাপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগতে অসম তেল কোম্পানী মজদুৰ ইউনিয়নৰ কাৰ্যবাহী সদস্য, সদৌ অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ কৰ্মচাৰী সংঘৰ সভাপতি আৰু খছিয়া জয়ন্তীয়া কয়লা মজদুৰ সংঘৰ সভাপতিৰ পদো অলংকৃত কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত অসম বিধানসভাৰ সদস্য থকাৰ লগতে তেওঁ ডিব্ৰুগড় চক্ৰ চাহ মজদুৰ সংঘৰ সভাপতি আছিল। চাহ শ্ৰমিক নেতা হিচাপে তেওঁ চাহ শ্ৰমিকৰ ভৱিষ্যত নিধি, বাসগৃহ, চিকিৎসা, প্ৰসূতি কল্যাণ আৰু বোনাছ আদি প্ৰতিটো গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত সদায় শ্ৰমিকৰ পক্ষত থিয় দিছিল। তেওঁৰ সবল নেতৃত্বতে চাহ শ্ৰমিকসকলৰ কলা-কৃষ্টিৰ বিকাশৰ বাবে ‘কৃষ্টি বিভাগ’ গঠন কৰা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে, এই বিভাগৰ যোগেদি পিছলৈ চাহ শ্ৰমিকসকলৰ জীৱন প্ৰণালীৰ ওপৰত আধাৰিত ‘কেঁচাখুন’ নামৰ এখন চলচ্চিত্ৰও প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ১৯৬৪ চনৰ পৰা ১৯৬৮ চনলৈকে তেওঁ অসম চাহ মজদুৰ সংঘৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ সভাপতি পদত অধিষ্ঠিত আছিল।
দলবীৰ সিং লোহাৰে কেৱল শ্ৰমিকসকলক নেতৃত্ব দিয়াই নাছিল, বৰং ১৯৪৩ চনত গঠিত ভাৰতীয় গোর্খাসকলৰ বৃহত্তম সংগঠন ‘অখিল ভাৰতীয় গোর্খা লিগ’ৰ ১৯৪৯ চনৰ অধিৱেশনত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি ৰূপে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ সপ্তম অধিৱেশনতো পুনৰ সভাপতি মনোনীত হয়। তেওঁ আছিল গোর্খাসকলৰ প্ৰথমজন বিধায়ক। অসম বিধানসভাত প্ৰস্তাৱিত পাকিস্তান গঠন আৰু অসমক “C group” ত সন্নিবিষ্ট কৰাৰ মুছলিম লিগৰ পৰিকল্পনাৰ বিৰুদ্ধে গোর্খাসকলৰ পক্ষৰ পৰা লোহাৰে গৰজি উঠি কৈছিল যে মই জানো অসমৰ শান্তি আৰু সমৃদ্ধি ৰক্ষা কৰিবলৈ অসমীয়া গোর্খাসকল প্ৰস্তুত আছে, অসমক C group ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ আৱশ্যক হ’লে গোর্খাসকলে ৩০ লাখ খুকুৰিৰ প্ৰয়োগ কৰিবলৈও সক্ষম আছে। তেওঁ গোর্খাসকলৰ পক্ষৰ পৰা প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে অসমক পাকিস্তানৰ যিকোনো পৰিকল্পনাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ গোর্খাসকলে নিজৰ শৰীৰৰ এটুপাল তেজ থকালৈকে যুদ্ধ কৰিব।
১৯৬০ চনৰ ঐতিহাসিক ভাষা আন্দোলনৰ সময়তো তেওঁ অসমীয়া ভাষা সংৰক্ষণৰ বাবে সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰিছিল। তেওঁ গোর্খা লিগৰ উপৰি অসম গোর্খা সন্মিলনৰো সভাপতি আছিল। ১৯৬৯ চনৰ ২৯ জুলাইত এইগৰাকী মহান নেতাৰ মৃত্যু হয়। ইতিহাস শক্তিশালীসকলে লিখে বাবেই তাত নিম্ন শ্ৰেণীৰ লোক বা প্ৰান্তীয় জনগোষ্ঠীসমূহ সদায় অৱহেলিত হয় আৰু তেওঁলোকক কেৱল হাজিৰা কৰা বা প্ৰব্ৰজনকাৰী ৰূপে উপস্থাপন কৰাৰ এক নিম্ন মানসিকতা দেখা যায়। এইগৰাকী স্পষ্টবাদী, সমাজ সংস্কাৰক, শ্ৰমিক দৰদী আৰু সাহসী জননেতাৰ বিষয়ে আজিৰ প্ৰজন্মই ভালদৰে জনাটো উচিত, যাতে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই ইচ্ছাকৃতভাৱে জাপি দিয়া ইতিহাসৰ সলনি নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰকৃত স্বৰ্ণিল অৱদানৰ কথা জানিব পাৰে।